„Óskipuleg forysta skilur Suður-Afríkubúa eftir í myrkrinu“
Óskipulegur forysta hefur skilið Suður-Afríkubúa í myrkrinu þegar kemur að áreiðanlegri raforkuveitu, þar sem landið stendur frammi fyrir víðtækum álagslosun, biluðum kolaorkuverum og skorti á framförum í hreinni orkuöflun. Hins vegar er von á sjóndeildarhringnum þar sem ýmis ríkisdeildir hafa tekið að sér endurnýjanlega orkuframleiðslu, þó án heildaráætlunar.
Aflgjafakreppan í Suður-Afríku hefur verið í uppsiglingu í mörg ár, þar sem tíð rafmagnsleysi og álagslosun eru orðin hluti af daglegu lífi margra Suður-Afríkubúa. Á undanförnum árum hefur þetta verið aukið vegna bilunar í nokkrum af stærstu kolaorkuverum landsins, þar á meðal Medupi og Kusile. Þessum verksmiðjum var ætlað að auka raforkugetu Suður-Afríku en hafa þess í stað verið þjakað af töfum, offramkeyrslu og tæknilegum vandamálum.
Á sama tíma hefur skortur á framförum í öflun hreinnar orku orðið til þess að Suður-Afríka er mjög háð kolaorkuverum. Jafnvel þótt landið búi yfir miklum möguleikum á endurnýjanlegri orku, í formi vindorku, sólarorku og vatnsafls, hafa framfarir við að nýta þessa möguleika verið hægar. Þetta hefur ekki aðeins leitt til þess að Suður-Afríku hefur verið á eftir öðrum löndum hvað varðar umskipti yfir í hreina orku heldur einnig skapað alvarleg vandamál þegar kemur að öryggi raforkuafhendingar.
Til að reyna að bregðast við þessum vandamálum hafa ýmsar ríkisstjórnir í Suður-Afríku tekið að sér að framleiða endurnýjanlega orku. Til dæmis hefur landbúnaðarráðuneytið, byggðaþróun og landbætur sett af stað áætlun til að setja upp sólarrafhlöður á bæjum til að bæta orkunýtingu þeirra. Á sama hátt hefur vatns- og hreinlætisráðuneytið átt í samstarfi við fyrirtæki í einkageiranum til að setja upp vatnsorku og sólarorku í vatnshreinsistöðvum sínum.
Hins vegar er skortur á heildaráætlun og samræmingu milli þessara ýmsu verkefna áhyggjuefni. Án skýrrar stefnu er hætt við að Suður-Afríka endi með bútasaum af endurnýjanlegum orkuverkefnum sem passa ekki saman sem hluti af heildaráætlun. Þetta gæti leitt til óhagkvæmni, tvíverknað og sóun á auðlindum.
Til að forðast þetta þarf Suður-Afríka skýra landsstefnu um orkuöflun og orkunotkun, sem tekur mið af einstökum áskorunum og tækifærum landsins. Þessi stefna ætti að fela í sér skýra áætlun um að hverfa frá kolaorku, auka hlut endurnýjanlegrar orku í orkublöndunni og taka á orkufátækt, þar sem milljónir Suður-Afríkubúa skortir aðgang að áreiðanlegri raforku.
Sem betur fer eru merki um að þetta sé farið að gerast. Cyril Ramaphosa forseti tilkynnti að Suður-Afríka myndi forgangsraða endurnýjanlegum orkugjöfum í orkusamsetningu sinni, með áformum um að byggja 11.800 MW af nýjum endurnýjanlegri orkuverkefnum fyrir árið 2030. Þetta myndi skapa meira en 50,000 störf og laða verulega fjárfestingu til landsins .
Auk þess eru stjórnvöld að grípa til aðgerða til að taka á bilunum í sumum kolaorkuverum landsins. Sem dæmi má nefna að Eskom, rafveitan í ríkiseigu, hefur sett af stað áætlun um endurbætur á kolaorkuverum sínum til að reyna að lengja líftíma þeirra og auka skilvirkni þeirra.
Á heildina litið, þó að orkugeirinn í Suður-Afríku standi frammi fyrir verulegum áskorunum, þá er líka ástæða til bjartsýni. Vaxandi áhersla á endurnýjanlega orku, aukin þátttaka ríkisdeilda í verkefnum í endurnýjanlegri orku og skuldbinding stjórnvalda til að takast á við áskoranir kolaorkugeirans eru allt jákvæð merki um framfarir. Með skýra landsstefnu til staðar gæti Suður-Afríka orðið leiðandi í hreinni orku á komandi árum.